H Σημασία του Μνημοσύνου

Mνημόσυνο, ονομάζεται η τελετή εκείνη που γίνεται σε μνήμη των νεκρών. 


Το θρησκευτικό μνημόσυνο έχει δύο μορφές. Είτε ψάλλεται τρισάγιο στον τάφο του νεκρού, είτε ψάλλεται επιμνημόσυνη δέηση στην εκκλησία, μετά την Θεία Λειτουργία.


Τρισάγιο γίνεται στο τριήμερο ("τριήμερα") και στις εννιά ημέρες ("εννιάμερα") από τον θάνατο του νεκρού.
Επιμνημόσυνη δέηση ψάλλεται στο "σαρανταήμερο" ("στα σαράντα"), στους τρεις μήνες ("τρίμηνα"), στους έξι μήνες ("εξάμηνα") και στο χρόνο (ετήσιο) από τον θάνατο, καθώς και στα τρία χρόνια από την κηδεία όπου γίνεται και η εκταφή.


Μετά το πέρας της τελετής του μνημοσύνου ακολουθεί το μοίρασμα κολλύβων στους συμμετέχοντες ("στερνά" ή "συγχώρια").


Τα μνημόσυνα είναι πανάρχαιο έθιμο. Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο τελούνταν μνημόσυνα καλούμενα "Νεκύσια" με προσφορές οίνου, ελαίου, αρωμάτων και με θυσία κόκορα ή κότας, χρώματος όμως κατά κανόνα μαύρου.
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως με δεήσεις, θυσίες και προσφορές ήταν δυνατόν να πετύχουν την συγνώμη των Θεών για τα αμαρτήματα των νεκρών.


Στις μέρες μας η παράδοση της Εκκλησίας μας έχει τα "κόλλυβα", ένα γλύκισμα με κύρια συστατικά βρασμένο σιτάρι, σταφίδες και άλλα "ηδύσματα" καθώς και ζάχαρη. Κόλλυβα δε μοιράζονται στο τρισάγιο.


Όταν λοιπόν τρώμε κόλλυβα υπάρχει ένας συμβολισμός. Το σιτάρι συμβολίζει το θάνατο, την ταφή και την ανάσταση των σωμάτων. Ο νεκρός θα διαλυθεί "εις τα εξ ων συνετέθη" και θα αναστηθεί πάλι με τη δύναμη του Θεού, κατά την κοινή Ανάσταση, με άφθαρτο πλέον σώμα σαν το σιτάρι.


Ψυχοσάββατο
Στον εβδομαδιαίο λειτουργικό κύκλο, η προσευχή της Εκκλησίας κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένη στους κεκοιμημένους, σε ανάμνηση της εις Άδη καθόδου του Χριστού κατά το Μ. Σάββατο.

Ψυχοσάββατο όμως θεωρείται κυρίως το Σάββατο πριν την Κυριακή των Απόκρεω και το Σάββατο πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής, οπότε και τελούνται επίσημα μνημόσυνα της Εκκλησίας υπέρ των κεκοιμημένων "των επ' ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου, [...] ευσεβώς ορθοδόξων, βασιλέων, πατριαρχών, αρχιερέων, ιερέων, ιερομόναχων, ιεροδιακόνων, μοναχών, μοναζουσών, πατέρων, προπατόρων, πάππων, προπάππων, γονέων, συζύγων, τέκνων, αδελφών και συγγενών ημών εκ των απ' αρχής και μέχρι των εσχάτων".
Η καθιέρωση του Ψυχοσάββατου είναι μια υπόμνηση ότι το σώμα θα αναστηθεί κατά την Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, για να ενωθεί με την αθάνατη ψυχή σύμφωνα με τη διδασκαλία τηςΟρθόδοξης Εκκλησίας.

 


Βιβλιογραφία
"η σημασία του μνημοσύνου" σεβασμιωτάτου μητροπολίτου Αντινόης κ.κ.Παντελεήμονος
wikipedia εγκυκλοπαίδεια
"Εγκυκλοπαιδικό λεξικό Ηλίου" τ.13
"Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" Δρανδάκη.
Β. Στεφανίδου, "Εκκλησιαστική Ιστορία απ' αρχής μέχρι σήμερον". Αθήναι 1948
Ιωάννης Κονιδάρης, «Μνημόσυνα» - «Ψυχικά» και η εξάβιβλος του Κ. Αρμενόπουλου, «Χριστιανική Θεσσαλονίκη: Ταφές και Κοιμητήρια», Πρακτικά Η΄ Επιστημονικού Συμποσίου, 6-8 Οκτωβρίου 1994, Θεσσαλονίκη 2005, σσ. 57-64